Het rapport Zodoende 2009 geeft een kleine maar beperkte kijk op het gebruik van dieren in experimenten in Nederland. In totaal zijn over het jaar 2009 592.665 dierproeven geregistreerd. Dit zijn 14.542 (2,5%) dierproeven meer dan in 2008. Het totale aantal gebruikte proefdieren bedraagt echter 1.023.085. De Anti Dierproeven Coalitie vindt het schandalig dat het aantal proefdieren stijgt terwijl innovatieve dierproefvrije technieken voor de deur staan. “De overheid laat proefdieren in de kou staan.”
 |
 |
 |
| Foto's universiteit Maastricht en Notox. |
Zodoende 2009
Het Zodoende rapport blikt terug op het proefdierengebruik in 2009. Inmiddels is 2010 al weer bijna afgelopen. Zo loop je als organisatie die opkomt voor de proefdieren altijd achter de feiten aan. Een terugkerend probleem is dat de universiteiten wel aangeven welke dieren zij gebruikt hebben en voor welke redenen, maar dat private vergunninghouders zoals het BPRC en Solvay vrij spel hebben en niet met de billen bloot hoeven.
Toename dierproeven
Het aantal dierproeven met ratten en kippen is gestegen. De stijging van het aantal dierproeven met ratten komt doordat de uitvoering van REACH leidt tot meer toxicologisch onderzoek. REACH staat voor Registration, Evaluation and Authorisation of Chemicals. Het is een systeem voor registratie, evaluatie en toelating van chemische stoffen die in de Europese Unie geproduceerd of geïmporteerd worden. Bij toxicologisch onderzoek met gebruik van ratten gaat het voornamelijk om reproductie- en teratogeniteitsonderzoek. De Anti Dierproeven Coalitie heeft onlangs tijdens een bijeenkomst met CEFiC (European Chemical Industry) aangegeven dat REACH niet alleen ontzettend veel dieren het leven gaat kosten, maar ook nog eens geen betrouwbare informatie verschaft over de veiligheid van de chemische stoffen. Onze wetenschappelijk adviseur Dr. André Menache was ook aanwezig bij de bijeenkomst en legde haarfijn uit waarom de overstap naar dierproefvrije technieken vandaag al gemaakt kan en moet worden.
"De toename van het aantal dierproeven in 2009 is te wijten aan REACH wetgeving. REACH is vooral interessant voor de commerciële onderzoekscentra zoals Notox in Den Bosch en TNO in Zeist. Het wordt hoog tijd dat de overheid wakker wordt en dierproefvrije technieken als uitgangspunt neemt."
Honden en katten in 2009
In 2009 werden 516 minder honden gebruikt bij dierproeven dan in het jaar ervoor. In totaal werden in 2009 1545 honden gebruikt. In datzelfde jaar startte de Anti Dierproeven Coalitie een campagne tegen het gebruik van honden door de Universiteit van Maastricht. Deze universiteit gebruikte in 2009 13 honden, terwijl in 2008 nog 29 honden de dupe waren van pijnlijke experimenten.
“Zo'n 10 tot 20 procent van de honden sterft tijdens de experimenten. Dit hebben wij geconstateerd op basis van informatie die wij hebben opgevraagd via Wob-verzoeken (Wob staat voor Wet openbaarheid van bestuur). We zijn blij dat onze campagne mogelijk effect heeft gehad. We willen geen hondenexperimenten meer in Maastricht.”
Bedrijven als Notox, MSD en TNO gebruiken veel honden in dierproeven, bijvoorbeeld voor giftigheidsonderzoek. De universiteit van Utrecht gebruikt ook veel honden in experimenten.
Het gebruik van het aantal katten nam af met 7 dieren. In 2009 werden 296 katten gebruikt, waarvan het merendeel door Intervet in Boxmeer. Een tweede grootverbruiker is de Universiteit van Utrecht.
“In februari 2011 zal de Anti Dierproeven Coalitie een burgerinitiatief voor een verbod op honden- en kattenexperimenten aanbieden aan de Tweede Kamer. Meer dan 57.000 mensen hebben de motie ondertekend. Nu er eindelijk een kabinet gevormd is, willen we aandacht voor de trouwe viervoeters die gebruikt worden als proefdier.”
Apenexperimenten? Niet in mijn naam!
Het gebruik van apen steeg van 579 apen in 2008 naar 653 apen in 2009. Het BPRC in Rijswijk is de grootste verbruiker van apen. Apenhandelaar Hartelust in Tilburg is de spin in het web. Zo'n 20 tot 25 procent van alle apen die in Europa worden gebruikt voor dierproeven, worden geleverd via Hartelust, aldus de cijfers van CITES over 2009 (CITES staat voor Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora). Ook de Vrije Universiteit Amsterdam en de Radboud Universiteit Nijmegen maken gebruik van apen in experimenten. Ook in het laboratorium van het RIVM/NVI zitten apen die gebruikt worden in experimenten. MSD uit Oss gebruikte in 2008 nog 101 apen in dierproeven. Over het jaar 2009 heeft MSD nog geen cijfers naar buiten gebracht.
“In de Zodoende over het jaar 2009 zijn alleen de experimenten meegeteld die zijn beëindigd in 2009. Hersenexperimenten met apen zoals die worden uitgevoerd aan de Vrije Universiteit Amsterdam en de Radboud Universiteit Nijmegen duren jaren en worden voor de buitenwereld pas zichtbaar in de rapportage over het jaar waarin ze zijn beëindigd.”
Overtollige proefdieren
Het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) gebruikt kwartels in onderzoek. Uit onderzoek van de Anti Dierproeven Coalitie blijkt dat in 2008 30 kwartels en in 2009 60 kwartels gedood zijn nog vóór aanvang van de proef. De Anti Dierproeven Coalitie heeft begin oktober een aangetekende brief verstuurd naar het bestuur van het LUMC met daarin een bijzonder verzoek.
“We werken samen met een fantastische organisatie: de Stichting AKKA's ganzenparadijs. Deze stichting is bereid om de overbodige kwartels op te vangen zodat zij niet hoeven te worden gedood. Het LUMC geeft niet thuis en reageert niet op onze brief. Het is belachelijk dat het LUMC de andere kant op kijkt terwijl hier dieren gered kunnen worden.”
Het overschot van proefdieren is licht afgenomen maar bedraagt nog altijd een schrikbarend aantal dieren: 439.997. Deze dieren worden nooit gebruikt in een experiment. Zij zijn te veel gefokt, hebben het verkeerde geslacht of geen bestemming.
“De overheid zou vorig jaar, toen deze enorme aantallen naar buiten kwamen, een rapport schrijven over het probleem van de overtollige proefdieren. Een jaar later staat er nog geen letter op papier. Inmiddels heeft de Anti Dierproeven Coalitie gegevens over overtollige proefdieren opgevraagd via Wob-verzoeken (Wob staat voor Wet openbaarheid van bestuur) en zal zij zelf met een rapport naar buiten komen. Hieruit zal helaas blijken dat proefdieren gebruiksvoorwerpen zijn in de handen van dierproefnemers.”