Over dierproeven

Dierenleed in laboratoria

Achter gesloten deuren worden er - in laboratoria, universiteiten, in commerciële contractlaboratoria (werken in opdracht van bedrijven en multinationals) of in de onderzoeksinstellingen van bedrijven en de overheid - wereldwijd dieren opzettelijk verbrand, blind gemaakt, gedood, verminkt. Hun ledematen worden opzettelijk gebroken, ze krijgen onder dwang - oraal of door injectie - producten toegediend, krijgen bijtende chemicaliën in hun ogen en op hun huid; ze worden bestraald; opzettelijk en kunstmatig ziek gemaakt, moeten psychologische en neurologische testen ondergaan, worden vergiftigd en nog veel meer.

De dieren worden gehouden in krappe, kale, stalen of kunststoffen laboratoriumkooien of verblijven. Deze dieren kunnen net als mensen pijn en stress ervaren. Desalniettemin wordt er geen of onvoldoende pijnbestrijding bij de dierproeven (voor/tijdens/na) ingezet omdat het belang van de proef voorop staat. Sommige onderzoekers en dierverzorgers zien de proefdieren enkel als onderzoeksmateriaal en hebben geen oog voor hun lijden.

Dieren worden gedurende dagen, weken en zelfs maanden gefixeerd (vastgezet met lichaam of hoofd in fixeerapparaten), hun stembanden worden doorgesneden of ze worden vastgebonden op de snijtafels. Veel experimenten worden wereldwijd alsmaar herhaald, omdat de resultaten niet centraal worden geregistreerd. Eenzame opsluiting in de laboratoriumkooien maakt sommige dieren letterlijk knettergek.

Dieren lijden ernstige pijnen ten gevolge van de operaties, de verscheidene ingrepen en verminkingen.

Pijn bij proefdieren staat niet in het woordenboek van veel dierproefnemers: pijn van proefdieren wordt vaak afgedaan als ongemak; en de gruwelijke experimenten op dieren worden vaak afgedaan als opoffering;.

Er is bijzonder weinig toezicht op wat er zich werkelijk afspeelt in laboratoria. Men weet immers maar al te goed dat het belangrijk is om dierproeven zo verborgen mogelijk te houden voor het publiek. Veel mensen zijn immers in de veronderstelling dat proefdieren goed verzorgd worden en dat er voldoende toezicht is op wat er gebeurt.

Toezicht vanuit de overheid is minimaal en in allerhande ethische commissies zetelen voornamelijk personen die belang hebben bij de dierproeven. Gelukkig zijn er onderzoeksjournalisten en undercover dierenrechtenactivisten die regelmatig undercover gaan werken in een laboratorium zodat we via deze beeldopnames en foto’s te weten kunnen komen wat er zich allemaal afspeelt in zo’n laboratorium.

Uit deze internationale undercoveronderzoeken blijkt telkens weer dat de proefdieren, naast de experimenten, ook het slachtoffer worden van spot (zo zijn er bijvoorbeeld video opnames van dierproefnemers die lachen met een aap die een hersenoperatie heeft ondergaan en daar lachend en rokend staan te brallen tegenover het weerloze dier dat op de operatietafel ligt, of dierproefnemers die dansen – op harde radiomuziek - met een aap terwijl het dier net een proef heeft moeten ondergaan), dat de dieren slaag krijgen (video opnames van dierproefnemers die een puppy hard op zijn kopje slaan omdat hij ‘weerstand’ durft te bieden aan zijn beulen) of dat ze verwaarloosd worden in hun hokken en verblijven (muizen en ratten waarvan de wonden niet verzorgd worden of ten prooi vallen aan kannibalisme omdat de kooien overvol zitten).

Dierproeven

Experimenten op dieren zijn niet betrouwbaar. De fundamentele fout van onderzoek dat gebaseerd is op dierproeven is dat iedere soort anders reageert op medicijnen en chemicaliën. Daarom zijn resultaten verkregen uit dierproeven niet betrouwbaar en hebben ze doorgaans een heel ander effect bij menselijk gebruik. Gezonde dieren kunstmatig ziek maken en ze in stresserende omstandigheden houden om vervolgens de bekomen resultaten op mensen toe te passen, werkt maar zeer zelden.

Toch lijden en sterven er jaarlijks wereldwijd miljoenen dieren bij proeven voor producten die gebruikt worden in huis, op het werk, in de auto, in de tuin en voor lichamelijke verzorgingsproducten. Maar dieren worden ook gebruikt in andere minder bekende onderzoeksgebieden. Bijvoorbeeld voor proeven voor biologische, chemische en nucleaire oorlogsvoering. Bijna ieder land in de wereld heeft wel één of ander defensielaboratorium waar wapenprogramma’s worden getest op proefdieren. Ze worden ook gebruikt in ruimtevaartprogramma’s: bange dieren (zoals apen, muizen en honden) werden de ruimte ingeschoten nog voor de mens de ruimte inging. Deze testen worden ook nu nog zowel op aarde als in de ruimte herhaald om de verschillen te meten.

Dieren worden bijvoorbeeld ook onderworpen aan decompressieproeven; (duiken) waarbij ze snel naar het wateroppervlak gebracht worden om zo decompressie-verschijnselen op te wekken. Dieren worden ingezet bij de ontwikkeling van chirurgische procedures ondanks het verschil tussen de verschillende soorten. Babydieren (zoals apen) worden bij hun moeders weggehaald om te zien wat het effect is op latere leeftijd. Dieren worden opzettelijk verslaafd gemaakt aan drugs en alcohol en andere genotsmiddelen. Hun botten worden opzettelijk gebroken om te zien hoe ze helen. Hun hersenen worden opengeboord en voorzien van bedrading en elektroden om de hersenactiviteit te observeren en/of te beïnvloeden.

Dieren worden gebruikt voor de ontwikkeling en het testen van farmaceutische producten - voor medische en pseudo-medische; producten - maar ook voor drugs, afslankproducten, kleur-, geur- en smaakstoffen of voor nieuwe, verbeterde farmaceutische producten die geherintroduceerd worden op de markt om de verkoopcijfers op te schroeven. Van de 20.000 -30.000 farmaceutische producten die er op dit moment op de markt zijn, zijn er maar 250 geregistreerd door de Wereld Gezondheid Organisatie, als zijnde essentieel voor menselijke gezondheidsprogramma’s.Verder worden dieren opzettelijk besmet met menselijke ziekten en met menselijke virussen, en wordt hen pijnlijke menselijke kwalen, verwondingen en handicaps aangebracht. Bij perfect gezonde proefdieren worden opzettelijk ziekten geïntroduceerd, stoffen en producten ingespoten zodat de kunstmatig toegebrachte ziekte of aandoening zo dicht mogelijk bij de menselijke variant aanleunt. Er worden chirurgische ingrepen gedaan zodat de toegebrachte ziekte of aandoening van het proefdier zo dicht mogelijk bij de menselijke variant van de ziekte of aandoening komt.

Tegenwoordig fokt men ook bepaalde muizen of ratten die genetisch zo gemanipuleerd zijn dat ze standaard geboren worden met afwijkingen zoals bijvoorbeeld kanker, een te hoog cholesterolgehalte, obesitas of geboren worden zonder vacht (naaktmuizen/ratten).

Veel dieren krijgen van nature uit andere ziekten of aandoeningen dan mensen, de meeste menselijke ziekten en aandoeningen komen niet voor bij dieren.

Iedere diersoort reageert iedere keer weer anders op een kunstmatige ingreep of kunstmatig aangebrachte ziekte, zelfs bij eenzelfde diersoort worden vaak opmerkelijke verschillen geconstateerd (geslacht, leeftijd, gewicht verschillen natuurlijk omdat het individuen zijn)! Dit is ook de voornaamste reden waarom steeds meer wetenschappers en dokters zich verzetten tegen het gebruik van proefdieren omdat het niets zegt over de uitwerking bij mensen.

Resultaten van dierproeven neigen ook vaak naar de gewenste richting van de opdrachtgever en worden mooier voorgesteld in wetenschappelijke tijdschriften.
Sterker nog: farmaceutische bedrijven huren daar zelfs speciale ‘ghostwriters’ voor in!

Welke dieren worden er gebruikt? Waar komen ze vandaan?

Alle soorten dieren worden gebruikt en gedood in dierproeven. Honden, katten, ratten, muizen, paarden, reptielen, fretten, vogels, vissen, apen, koeien, varkens, noem maar op. Wereldwijd worden dieren gefokt door speciale proefdieren-fokbedrijven, maar dieren worden ook aangeleverd via particulieren die dieren fokken, sommige asielen leveren dieren, in sommige landen worden dieren van de straat gevangen of gestolen. Ook worden er dieren uit het wild gevangen of gekocht van dierentuinen of dierenhandelaren.

Soorten proefdieren en enkele specifieke doelen waarvoor ze worden gebruikt:

• Konijnen: voor chemotherapie, kankeronderzoek, cholesterolstudies, oog- en oorverminkingen, oog- en huidirritatietesten en drugstesten …

• Katten: voor aidsonderzoek, oogverminkingen, traumatische verwondingen en beroertes, hoge dosis geluidstudies, neurologische aandoeningen, toegediende diabetesonderzoek … Honden: voor openhartchirurgie, hartbypasschirurgie, trauma en shock, militaire doeleinden, orgaantransplantaties, heupvervangingsoperaties, hersenziekten, ruggenmergonderzoek en Alzheimer, bestraling …

• Apen: voor HIV, kankeronderzoek, hartziekten, infectieziekten, Alzheimer, verlamming, hoofdtrauma, Multiple Sclerosis, Down Syndroom, leverziektes, drugsverslaving, dementie, oogverminkingen, ruimtetesten, bestraling …

• Muizen en ratten: voor kankeronderzoek, virussen en aids, genetische manipulatie en toxische producttesten, gedragsonderzoek en psychologische proeven …

• Varkens: voor brandwondentesten, huidtesten, orgaantransplantaties …

• Schapen: voor nier- en longonderzoek/verminkingen, artrose, kunstheupen …

• Cavia’s: voor giftigheidtesten, voedingsonderzoek, huidirritatietesten …

• Kreeften: voor ziekte van Parkinson, ziekte van Huntington, motorische coördinatieziekten …

• Vissen: voor milieuvervuiling, wasmiddelen …

Om hoeveel dieren gaat het?

Consistente en betrouwbare cijfers worden er wereldwijd niet bijgehouden, maar aangenomen wordt dat er zeker 115 miljoen dieren worden misbruikt in dierproeven. In de UK bijvoorbeeld worden er jaarlijks 2.5 miljoen dieren gebruikt in dierproeven.

In België werden er in 2005 in de 389 erkende laboratoria bij experimenten in totaal 718.976 dieren gebruikt.

In de V.S. vallen proefdieren zoals muizen en ratten niet eens onder de Amerikaanse Dierenwelzijnswet, die aantallen dieren worden niet geregistreerd en officieel bijgehouden. Dus het aantal dieren dat daar daadwerkelijk wordt misbruikt en gedood in dierproeven komt nooit boven water.

Dierproeven worden betaald door de overheid, particuliere bedrijven zoals farmaceutische multinationals en liefdadigheidsinstellingen (fondsen).
De overheid en industrie besteden weinig of geen geld en energie aan dierproefvrij onderzoek.

Waarom blijven dierproeven doorgaan?

Dierproeven zijn ingeburgerd bij veel onderzoekers, de overheid en bedrijven. Onderzoekers en bedrijven blijven dierproeven verdedigen uit gemakzucht, gewoonte of omdat carrières van veel dierproefnemers hiervan afhankelijk zijn en er veel zakelijke belangen op het spel staan. Helaas geloven sommige dierproefnemers stellig in vivisectie zonder te willen kijken naar de negatieve gevolgen voor mens en dier. Vivisectie is big business.

Partijen die er baat bij hebben zijn o.a. de proefdierfokbedrijven, de leveranciers van de kooien en proefdiervoeders tot bedrijven die opdracht geven om dierproeven te doen en zich zo (juridisch) willen indekken tegen eventuele schadeclaims door consumenten. Sommige dierproeven worden verplicht gesteld door de overheid en als enig wettelijk aanvaarde testmethode gezien.

Tegenwoordig spreken echter steeds meer wetenschappers, chirurgen, dierenartsen en dokters, maar bijvoorbeeld ook advocaten, filosofen en verpleegkundigen zich om wetenschappelijke en ethische redenen uit tegen het gebruik van dierproeven. Daar zitten ook ex-dierproefnemers bij. Ze verenigen zich in commissies en stichtingen (o.a. in Duitsland, Engeland, de V.S en Italië) en zetten zich in voor dierproefvrij, betrouwbaar en humaan onderzoek. Zij weten als geen ander dat dieren nu eenmaal anders reageren dan mensen, dat dierproeven misleidend zijn en zelden overzetbaar naar mensen en zelfs zeer gevaarlijk zijn. Ook trachten zij binnen hun eigen werkterrein dingen ten positieve voor de dieren te veranderen en dierproeven kritisch bespreekbaar te maken, wat niet altijd even makkelijk is, omdat de gevestigde orde nog steeds pro dierproeven is.

Dierproeven, levensgevaarlijk

Op dieren geteste producten zijn niet bij voorbaat veilig. Zo belanden in België en Nederland elke dag 150 mensen in het ziekenhuis en sterven er elke dag 15 mensen aan de bijwerkingen van medicijnen. Uiteindelijk is de consument het proefkonijn.

92% van de medicijnen die zijn goedgekeurd door dierproeven falen onmiddellijk wanneer ze worden getest op mensen.

Momenteel zijn in België alleen al 389 laboratoria erkend om dierproeven te doen. Van deze laboratoria behoort 88 % tot de universiteiten. Hier gebeuren een brede waaier van onnodige experimenten, vaak louter ter streling van het ego van de onderzoeker. Uiteindelijk is het onethisch en onverantwoord om dieren te laten opdraaien voor de problemen van mensen, zeker nu er voldoende alternatieven beschikbaar zijn!

Enkele algemene weetjes over dierproeven:

• Gele Koorts: onderzoekers experimenteerden op zichzelf omdat er geen diersoort vatbaar bleek voor gele koorts. Ze konden hierdoor bewijzen dat gele koorts wordt overgebracht door muskieten en konden daardoor preventieve maatregelen adviseren.

• AIDS : wetenschappers zijn niet in staat om menselijke Aids te introduceren in dieren. Met HIV besmette dieren zoals chimpanseesontwikkelen de menselijke ziekte Aids niet. Steeds meer wetenschappers en artsen vinden dit soort onderzoek niet relevant en een grote tijd- en geldverspilling. Zij dringen nog meer aan op ander onderzoek zonder dierproeven, zoals bijvoorbeeld in-vitro onderzoek met cellen en weefsels van met HIV besmette mensen.

• Softenon (slaapmiddel) of Thalidomide: uitgebreid getest op dieren. Resultaat bij mensen: de geboorte van duizenden misvormde kinderen met o.a. 'korte armpjes'.

• DES (Diethylstilbestrol), kortweg DES-hormoon. Uitgebreid getest op proefdieren. Werd in de jaren ‘50 gebruikt om miskramen bij mensen tegen te gaan. De zogenaamde DES-dochters die toen geboren zijn, ontwikkelden op latere leeftijd kanker. Ook nefaste waarnemingen bij DES-zonen (o.a. zaadcelproductie verstoord, teelballen die niet indaalden enz.) Duizenden medicijnen passeerden veilig de dierexperimenten, maar werden van de markt genomen of verbannen wegens hun negatieve of dodelijke effect bij menselijk gebruik (o.a. Practocol, Eferol, Oraflex, Suprol, Selacryn en vele andere medicatie)

• Aspirine faalde in dierproeven, net als digitalis (hartmedicatie), kanker-behandelingen, insuline (veroorzaakt bij dieren geboortedefecten), penicilline en andere veilige medicatie. Ze zouden zijn verbannen als de resultaten van dierexperimenten accuraat zouden zijn. Er zijn op zijn minst 450 methoden beschikbaar om dierexperimenten te vervangen.

• Morfine werkt kalmerend bij mensen maar maakt katten, paarden en geiten onrustig.

• De anticonceptiepil veroorzaakt bloedstolsels bij mensen maar had het tegenovergestelde effect bij honden. Wij gebruiken aspirine voor pijnbestrijding. Het veroorzaakt geboortedefecten bij muizen, konijnen, ratten, honden, katten en apen. Het werd desalniettemin veilig bevonden voor gebruik door zwangere vrouwen.

• Aspirine werd al lang en veilig door mensen gebruikt voordat de eerste dierproeven hiervoor werden gedaan. Onderzoekers weigerden te geloven dat benzeen kanker zou veroorzaken bij mensen omdat dit niet gebeurde bij dierexperimenten. Honden faalden in het voorspellen van hartproblemen veroorzaakt door de cardiovasculaire medicijnen encainide en flecainide: aangenomen wordt dat 3000 mensen de dood vonden n.a.v. deze medicatie.

• Hartbypasschirurgie werd jaren opgehouden omdat het niet werkte bij honden, bij de eerste operaties op mensen traden ernstige complicaties op omdat jaren alleen geoefend was op honden, de eerste menselijke patiënten waren dus de echte proefkonijnen.

• Als we op dierproeven zouden hebben vertrouwd, dan zouden mensen geen vitamine C nodig hebben, dan zou roken geen kanker veroorzaken en alcohol zou geen leverbeschadigingen veroorzaken.

• Het is tientallen jaren ontkend dat asbest kanker veroorzaakt bij mensen omdat dat niet het geval bleek bij dierexperimenten.

• Polio-onderzoek werd tientallen jaren vertraagd omdat de onderzoekers werden misleid omdat ze zich alleen focusten op experimenten op apen (misverstanden over de werking van het polio-vaccin bij apen).

• Cortisone veroorzaakt geboortedefecten bij muizen maar niet bij mensen; bij Thalidomide werkt het weer net andersom.

• Penicilline is erg giftig voor cavia’s, hamsters en katten, terwijl helend voor mensen.

• Bij honden veroorzaakt het spierontspannende middel tubocurarine een beduidende daling in de bloeddruk maar is veilig bij menselijk gebruik.

• Dezelfde dosis aspirine die therapeutisch toegepast wordt bij menselijk gebruik, kan giftig zijn bij katten.

• Een aantal dieren zoals muizen, ratten en konijnen, kunnen in tegenstelling tot mensen, niet braken. De Amerikaanse FDA (Food and Drugs Administration) heeft een testontwikkeld uit menselijke cellen om veilig en betrouwbaar antikankergeneesmiddelen op te testen.

Vooruitgang zonder dierproeven

Medische geschiedkundigen hebben aangetoond dat verbeterde voeding, hygiëne en andere gedrags- en omgevingsfactoren - die niets van doen hebben met dierproeven - sinds 1900 verantwoordelijk zijn voor de afname van het aantal doden door de meest voorkomende infectieziekten en dat medicijnen weinig te maken hebben met de hogere levensverwachting. In vroegere tijden was het heel gewoon dat dokters, vroedvrouwen of chirurgen hun handen niet wasten of ontsmetten of hun operatiekleding niet verwisselden zodat ze (dodelijke) virussen en ziektes makkelijk overbrachten van de ene naar de andere patiënt.

In tegenstelling tot wat dierproefnemers veel mensen willen doen laten geloven, gebeurt het merendeel van het medisch en wetenschappelijk onderzoek zonder dierproeven.

Vandaag de dag is er een rijkdom aan gesofisticeerde technieken inclusief computermodellen, genenonderzoek, weefselkweken, epidemiologische studies (onderzoek bij mensen en hun omgeving) en klinische studies. Studies die direct relevant zijn tot mensen.

Dit onderzoek is goedkoper, betrouwbaarder, sneller en humaner dan dierproeven.
Ingenieuze wetenschappers hebben uit menselijke hersencellen een ‘microbrein’ ontwikkeld, waarmee zowel tumoren als kunsthuid en beenmerg worden onderzocht. We kunnen tegenwoordig irritaties testen op kunsthuid en vaccins ontwikkelen uit celkweek van menselijke cellen. Tijdens toonaangevende medische opleidingen zoals bijvoorbeeld aan de universiteiten van Harvard, Yale en Stanford gebruikt men innovatieve, klinische leermethoden in plaats van ouderwetse dierlaboratoria. Havard bijvoorbeeld biedt een hart- en anesthesiepracticum waar studenten echte hartbypassoperaties observeren in plaats van opengesneden honden.

Er is een lange geschiedenis van medische vooruitgang zonder het gebruik van dieren. Enkele voorbeelden hiervan zijn:

• De kunstheup: de uitvinder hiervan, John Charnley, weigerde te experimenteren op dieren. De heup die hij ontwikkelde wordt nog steeds beschouwd als de gouden standaard door orthopedische chirurgen;

• Medicijn voor kinder (acute) leukemie: het eerste effectieve medicijn voor kinderleukemie werd geïntroduceerd in de jaren ‘40, door studie verkregen bij patiënten. Ze werden niet getest op dieren omdat onderzoek op mensen goede resultaten gaf. Methotrexate, één van deze medicijnen, is nog steeds belangrijk bij de behandeling van kinderleukemie en andere kankers;

• Anesthesie: de introductie van o.a. chloroform en ether;

• Beademingsapparatuur/kunstmatige beademing;

• Steriele technieken van operatiematerialen;

• Bloed: de ontdekking van de diverse bloedgroepen en de Rhesusfactor;

• Bloedcirculatie;

• Stethoscoop;

• Radium;

• CAT-scan, MRI-scan, PET-scan;

• Ontwikkeling van röntgenapparatuur;

• Het isoleren van het virus dat Aids veroorzaakt;

• Medicijnen: introductie van bètablokkers voor bloeddruk; digitalis voor hartfalen, morfine als pijnstiller, medicijnen voor angina, kinine voor malaria, aspirine, penicilline, ….

• Epidemiologisch onderzoek: ontdekking van de link tussen longkanker en roken, de oorzaken van hartziekten; en de ontdekking van vele andere ziekten, de link tussen cholesterol en hartziekten.

• De identificatie en zuivering van insuline voor diabetes;

• Chirurgische ingrepen zoals het verwijderen van de appendix, het verwijderen van blaasstenen, galstenen, herstellen van een hernia,enz.